Czy pleśń szkodzi zdrowiu?

Zastanawiasz się, czy możesz odciąć zajęty pleśnią kawałek chleba i zjeść resztę? A może nie zastanawiasz się tylko po prostu jak robisz? Czy postępujesz słusznie? Postaram się w posty i rzeczowy sposób odpowiedzieć na te pytania.

Czym jest pleśń?

Pleśnie to saprofityczne organizmy wywodzące się z różnych grup systematycznych – pleśniaki, pędzlak, kropidlak czy sierpik. Pleśń to rodzaj grzyba, który wyglądem często przypomina rozmyte plamy o różnych kolorach (zielony, biały, szary, czarny). Zidentyfikowano do tej pory ponad 100 000 gatunków pleśni.

Samo narażenie na pleśnie może być związane z negatywnymi skutkami zdrowotnymi, w zależności od rodzaju pleśni i stanu zdrowia danej osoby. Według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) przebywanie w zgrzybiałych pomieszczeniach może skutkować zaburzeniami układu nerwowego, odpornościowego, oddechowego, bólem gardła, objawami alergii, zmęczeniem a nawet być przyczyną rozwoju depresji. Pamiętajmy także, że wiele pleśni ma działanie rakotwórcze.

Zapewne słyszałeś nie raz o „toksycznej pleśni”. W rzeczywistości same pleśnie nie są toksyczne ani trujące. Istnieją jednak gatunki pleśni, które są „toksyczne”, co oznacza, że wytwarzają mikotoksyny (miko- to przedrostek oznaczający grzyb). Owe mikotoksyny są chemicznymi produktami ubocznymi procesów metabolicznych, czyli wszelkich procesów, które przeprowadza grzyb aby żyć (przekształcanie żywności w energię czy oddychanie komórkowe). Niektóre spośród wspomnianych mikotoksyn są bardzo niebezpieczne nawet w bardzo małych ilościach.

Jak wszystkie grzyby, także pleśń tworzy zarodniki, które różnią się kształtem. Ich wielkość mieści się w zakresie 2 -100 mikrometrów (dla porównania pasmo włosów ludzkich ma średnicę od 17 do 181 mikrometrów). Pleśnie uwalniają zarodniki rozrodcze, które mogą rozprzestrzeniać się w powietrzu, wodzie, na różnych tworzywach.

Pamiętajmy, że grzyby lubią miejsca w których jest ciemno, ciepło i wilgotno… Kiedy zarodniki pleśni wylądują w takim miejscu, mogą zacząć rosnąć i trawić wszystko, na czym rosną, aby przeżyć. Mogą rosnąć na drewnie, papierze, dywanie, żywności i innych powierzchniach.

Pleśni można podzielić na takie, które wywierają działanie:

  • Alergizujące – mało prawdopodobne, aby wywoływały chorobę (chociaż może zaostrzać łagodne alergie).
  • Patogenne – może powodować infekcję u osób z obniżoną odpornością
  • Toksyczne – niebezpieczne dla wszystkich ludzi i zwierząt, którzy mają z nim kontakt

Wszyscy oddychamy zarodnikami pleśni obecnej w powietrzu

Musimy sobie uświadomić, że oddychamy powietrzem, w którym na pewno znajdują się zarodniki grzybów. Wszystkie zarodniki pleśni obecne w powietrzu mogą dostać się do nosa, powodując objawy podobne do innych powszechnych alergenów w powietrzu, takich jak kichanie, swędzenie, katar, przekrwienie i suchość skóry. Zarodniki pleśni mogą również dostać się do płuc, wywołując epizod astmatyczny.

Wśród nich najważniejsze to:

  • Alternaria – ten rodzaj pleśni obejmuje około 50 gatunków. Jest powszechną pleśnią, a jej zarodniki są częstym alergenem. Gatunki Alternaria często pojawiają się jako ciemnoszare plamy. Pleśńe te rosną chętnie nie tylko na żywności ale także na drewnie, gipsie, papierze czy płótnie.
  • Aspergillus – ten rodzaj pleśni rośnie na całym świecie i jest jedną z najczęściej występujących pleśni w szpitalach. Aspergillus jest tak powszechny, że prawdopodobnie nie można uniknąć wdychania przynajmniej niektórych jego zarodników. Dla większości osób ze zdrowym układem odpornościowym oddychanie powietrzem z zarodnikami Aspergillus nie jest szkodliwe. Istnieje kilka gatunków z rodzaju, które mogą powodować poważne choroby, gdy wdychają je osoby z obniżoną odpornością, z chorobą płuc, taką jak POChP lub astmą. Grzyby te wywołują aspergilozę.
  • Cladosporium – rodzaj Cladosporium jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych pleśni. Zarodniki mogą działać jak alergeny, wywołując reakcje u wrażliwych osób. C. herbarum jest najczęściej identyfikowanym alergicznym gatunkiem Cladosporium.
  • Penicillium – ten rodzaj pleśni obejmuje setki gatunków, z których niektóre są wykorzystywane do produkcji antybiotyku penicyliny. Jest to niebiesko-zielona pleśń, która bardzo często pojawia się na owocach.

Patogenne pleśnie

Patogenna pleśń to taka, która może powodować infekcje u ludzi, nawet jeśli są w dobrym zdrowiu. Jednym przykładów tego typu grzybów jest rodzaj Aspergillus, Cryptococcus oraz Fumigatus.

Mogą one wywoływać poważne infekcje płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (Cryptococcus neoformans) czy zakażenia oportunistyczne.

Toksyczne pleśnie

Toksyczne pleśnie mogą być przyczyną bardzo niebezpiecznych w skutkach zatruć. Ponadto mogą być powodem nowotworów. Najgorsze z nich (aflatoksyny) mogą nawet doprowadzić do raka wątroby! Do tej grupy należy także tzw. czarna pleśń czyli Stachybotrys chartarum, o której ostatnio często słyszymy w mediach.

Nie każda pleśń jest zła

Wykorzystuje się je w technologii żywności np. w winiarstwie czy przy produkcji serów. To właśnie z pleśni otrzymano pierwszy antybiotyk czyli penicylinę. I to właśnie pleśni używa się jako środki czystości.

​Czy więc musimy wyrzucić cały słoik soku, na którym pojawił się kożuszek pleśni? Albo cały bochenek chleba, jeśli tylko piętka jest zajęta pleśnią? TAK!! Pamiętajmy, że pleśń to coś znacznie więcej niż zielona włochata narośl na chlebie, czy brzydkie kropki pojawiające się na owocach. To co widzimy to jedynie zarodniki i inne małe cząsteczki, które nadają pleśni kolor. Reszta to sieć korzeni, rozgałęzień i odrostów, które sięgają w głąb naszego jedzenia. Zaleca się więc nawet, aby spleśniały produkt owinąć przed wyrzuceniem do kosza w folię. Zapobiegnie to przedostawaniu się toksyn do powietrza i uchroni nas przed wdychaniem szkodliwych substancji.

Udostępnij

2 Replies to “Czy pleśń szkodzi zdrowiu?”

    1. Jak pisałam w artykule otaczają nas zarodniki pleśni(z których później, przy sprzyjających warunkach rozwijają się całe kolonie widoczne już gołym okiem). Spokojnie unoszą się one w powietrzu czekając tylko na okazję – a gdy już ją znajdą, rozwijają się coraz szybciej, powodując coraz większe zagrożenie dla naszego życia i zdrowia. Jeżeli nie widzisz pleśni, możesz zjeść dany produkt. Jednak jeżeli tylko zobaczysz małą kropeczkę pleśni – nie jedz. po prostu wyrzuć a na pszyszłość zabaj o to by Twoja żywność była tak przechowywana i na tyle szybko zjadana by nie zdążyła dac się zainfekowac pleśni.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *